Hai nguyên mẫu có thể trông tương tự nhưng tạo ra trải nghiệm khác nhau. Để lựa chọn có cơ sở, nhóm phát triển cần biết mình đang kiểm tra điều gì, quan sát bằng cách nào và kết quả cho phép kết luận đến đâu. Đây là khung phương pháp tham khảo, không phải báo cáo thử nghiệm đã thực hiện tại Trúc Mây.
Đặt câu hỏi và xác định điều kiện trước
Thay vì hỏi “mẫu nào tốt hơn”, hãy chọn một câu hỏi cụ thể: người dùng có gắn sản phẩm đúng cách mà không cần trợ giúp không, hoặc chi tiết liên kết có thay đổi sau một quy trình thao tác xác định không?
ISO 9241-11:2018 cung cấp khung khái niệm về tính dễ dùng của hệ thống, sản phẩm và dịch vụ; tiêu chuẩn này không đưa ra một quy trình thử nghiệm cụ thể. Nhóm thực hiện vẫn phải xác định người dùng, mục tiêu và bối cảnh phù hợp với câu hỏi của mình.
Một phiếu kế hoạch nên ghi phiên bản mẫu, thao tác cần làm, điều kiện thực hiện, tiêu chí quan sát và cách xử lý khi phải dừng. Việc ghi trước giúp tránh thay đổi tiêu chí chỉ để làm đẹp kết quả.
Ghi nhận thao tác thay vì chỉ hỏi cảm nhận
Đối với vật dụng mang theo hằng ngày, có thể đặt một nhiệm vụ gần với cách sử dụng dự kiến. Người quan sát ghi lại điều đã xảy ra trước khi diễn giải nguyên nhân.
- Người tham gia có hoàn thành nhiệm vụ không?
- Họ dừng lại, thao tác lại hoặc yêu cầu trợ giúp ở bước nào?
- Hướng dẫn nào được đọc và hiểu theo cách nào?
- Điểm khó chịu do người tham gia nêu có trùng với điều quan sát được không?
Nên tách ba cột: sự việc quan sát, lời phản hồi và giả thuyết cần kiểm tra tiếp. Một người không thích hình thức chưa đủ để kết luận sản phẩm khó dùng; một lần thao tác thành công cũng chưa chứng minh mọi người đều sử dụng thuận lợi.
So sánh độ bền trong điều kiện được mô tả
Trước khi so sánh hai phương án, cần ghi rõ vật liệu, kích thước, lịch sử sử dụng và quy trình tác động. Những yếu tố khác nhau có thể khiến kết quả khó quy về một thay đổi thiết kế.
Sổ tay thiết kế thí nghiệm của NIST phân biệt yếu tố tác động, sai số và những ảnh hưởng bị trộn lẫn. Từ đó, một cách áp dụng thực tế là ghi cả điều kiện ngoài dự kiến, lặp lại phép quan sát phù hợp và không bỏ qua mẫu có kết quả bất lợi.
Với độ bền, hồ sơ nên có ảnh trước và sau, vị trí thay đổi, tiêu chí dừng và số lần thực hiện. Không quy đổi một thử nghiệm ngắn thành số năm sử dụng nếu chưa có mô hình và bằng chứng tương ứng.
Viết kết luận vừa đủ với dữ liệu
Báo cáo cần chỉ rõ mẫu nào được đánh giá, trong điều kiện nào, phát hiện gì và còn chưa biết gì. Nếu chỉ khảo sát một nhóm nhỏ, hãy dùng kết quả để tìm vấn đề và lập vòng kiểm tra tiếp theo, không suy rộng thành tỷ lệ của toàn bộ khách hàng.
Khung ghi chép này có thể hỗ trợ trao đổi về nghiên cứu và phát triển sản phẩm. Để thảo luận một nhu cầu đánh giá cụ thể, bạn có thể liên hệ Trúc Mây và mô tả câu hỏi cần giải quyết.